De megalodon is echt uitgestorven en waarschijnlijk weten we waardoor!

12-05-2021 08:00

Categorie: Wetenschap

De megalodon is echt uitgestorven en waarschijnlijk weten we waardoor!

Foto: Yasamin Varzideh, Redactie: Benjamin Varzideh

 

De megalodon was de onbetwiste heerser over de prehistorische oceanen. Maar dat weerhield paleontoloog Robert Boessenecker er niet van om langs deze kille kust naarstig op zoek te gaan naar schatten. Destijds was Boessenecker hoofdwetenschapper aan de Montana State University, en op zoek naar fossielen. In films wordt voortdurend de gedachte levend gehouden dat dit achttien meter lange monster nog altijd ergens in de inktzwarte diepte huist, maar de megalodon is wel degelijk uitgestorven.

Wat Boessenecker op die winterse dag vond, vormde het begin van een speurtocht van tien jaar naar de reden waarom deze kolossen van het toneel zijn verdwenen. De nieuwe bevindingen, die op 12 februari zijn gepubliceerd in een artikel in het vakblad PeerJ, wijzen erop dat de monsterhaai verdween rond de tijd dat de moderne witte haai opkwam en dat deze verandering in hiërarchie in de mariene voedselketen het einde betekende voor de machtige ‘Meg’.

Jacht op de megalodon
Om deze cold caseop te lossen gingen Boessenecker en zijn collega’s op zoek naar meer sporen van de megalodon in Californië en begonnen aan het samenstellen van een overzicht van alle vondsten langs de Amerikaanse Westkust. Tijdens hun speurtocht probeerden de onderzoekers meerdere keren hun bevindingen te publiceren, maar hoewel beoordelingen door collega-wetenschappers over het algemeen positief waren, leek er volgens Boesseneckertelkens weer een reden te zijn om publicatie af te wijzen, waaronder de zorg over de lengte van het artikel . Dat team kwam tot de conclusie dat deze wezens vermoedelijk tot ongeveer 2,6 miljoen jaar geleden in de wereldzeeën bleven rondzwemmen, een half miljoen jaar voordat onze vroege voorouder Homo erectus zijn eerste onzekere stappen zette.

Dodelijk speurwerk
Voor hun nieuwe onderzoek combineerden Boessenecker en zijn collega’s hun eigen speurwerk met de gegevens van de studie uit 2014 tot één grote megalodon-catalogus. Andere fossielen leken van twijfelachtige oorsprong te zijn, waardoor het onmogelijk was om ze goed te dateren. Hoewel in speelfilms de gedachte levend wordt gehouden dat deze achttien meter lange monsters nog altijd in de inktzwarte diepten van de oceaan huizen, is de megalodon wel degelijk uitgestorven. Boessenecker schat dat tussen de 10 en 15 procent van alle vondsten niet nauwkeurig genoeg aan een bepaalde tijd en plaats konden worden toegeschreven.

“Het kwam een beetje in de buurt van wat Woodward en Bernstein in de Library of Congress deden, in de film All the President’s Men,” zegt Boessenecker. “Dit is veel geloofwaardiger en wordt ook steviger door de beschikbare feiten ondersteund,” zegt Tom Deméré, curator paleontologie van het San Diego Natural History Museum, die eerder met Boessenecker heeft samengewerkt en een van de beoordelaars was van het artikel van Pimiento en Clement uit 2014. “Ik vind het geweldig dat er meer onderzoek naar deze soort is gedaan,” zegt Pimiento. Zij is het eens met de nieuwe analyse van de beschikbare fossielen, vooral met betrekking tot exemplaren die in de loop der millennia zijn verplaatst of waarvan de oorsprong niet precies kon worden vastgesteld.

Meerdere verdachten
Een nauwkeurigere inschatting van het tijdstip waarop de megalodon uitstierf, is van belang om meer inzicht te krijgen in de omstandigheden die de megamonsters van het toneel deden verdwijnen. Ongeveer 36 procent van deze vroege mariene soorten haalde het volgende tijdvak niet, aldus de inschatting die Pimiento en haar collega’s in een onderzoek in 2017 publiceerden. Maar zowel Pimiento als Boessenecker benadrukt dat de massa-extinctie zich waarschijnlijk veel trager ontvouwde en dat daarbij talloze factoren een rol speelden. “Voor sommige soorten moet vooral het klimaat de boosdoener zijn geweest,” zegt zij.

“Bij andere kwam het door het verdwijnen van soorten die eerder waren uitgestorven. En voor veel dieren was het ook een combinatie van al deze factoren.

Haai tegen haai?
Maar op basis van de nieuwe studie denkt Boessenecker dat de megalodon door iets anders is verdrongen. Hoewel in dit tijdperk ook andere factoren het voortbestaan van de megalodon kunnen hebben ondermijnd, waren dat vooral veranderingen op lokale schaal. “Niets anders is wereldomspannend genoeg,” zegt Boessenecker. Toch denkt hij niet dat zo’n massale uitsterving veroorzaakt kan zijn door concurrentie tussen verschillende soorten.

Het is moeilijk te zeggen wat er precies in die oeroude wereldzeeën is voorgevallen en dus is er meer onderzoek nodig om de zaak definitief op te lossen, aldus Boessenecker. “Een van de fascinerende kanten aan de paleontologie is dat we de geschiedenis van het leven kunnen bestuderen,” zegt Deméré. “Hoe meer mensen daarnaar kijken en hoe meer fossielen we uit het archief van de aarde kunnen opdiepen, des te meer komen we te weten.