Honingbijen vangen microplastics in de lucht met hun lichaam

30-05-2021 08:00

Categorie: Milieu

Honingbijen vangen microplastics in de lucht met hun lichaam

Foto: Yasamin Varzideh, Redactie: Pouya Varzideh

 

Wetenschappers hebben een nieuwe manier ontdekt om plastic deeltjes in de lucht te meten. Zijn ze ook schadelijk voor bijen?

 

Wetenschappers gebruiken honingbijen om microplastics in de lucht te meten. Het lichaam van bijen is bedekt met haren die kleine deeltjes vasthouden die de bij opzettelijk verzamelt of gewoon tijdens het reizen tegenkomt. Maar ook plantenresten, was en zelfs stukjes van andere bijen blijven plakken. Dat blijkt uit een Deens onderzoek naar honingbijen en microplastics.

Het was al bekend dat microplastics over de hele wereld op grote schaal worden verspreid. Volgens wetenschappers is het moeilijk om monsters te nemen en is het meeste onderzoek naar microplastics in de lucht tot op heden alleen op grondniveau verricht. Dankzij hun grote aantallen en omvangrijke foerageergebied kunnen honingbijen als levende sondes worden ingezet om te meten hoe microplastics over de wereld worden verspreid. ‘Dit onderzoek toont voor het eerst de mogelijkheid aan om honingbijen te gebruiken als bio-indicator voor de aanwezigheid van microplastics in het milieu,’ aldus de wetenschappers.

Mini-milieuactivisten
Al tientallen jaren gebruiken wetenschappers bijen voor het opsporen van zware metalen, pesticiden, luchtverontreiniging en zelfs radioactieve neerslag. Eerder onderzoek naar contact tussen bijen en plastic dateert van de jaren zeventig van de vorig eeuw en was meer gericht op macro- dan microplastics. Uit een onderzoek uit de Verenigde Staten bleek dat de bijen ook nestmateriaal snijden uit plastic vlaggen die worden gebruikt voor het in kaart brengen of markeren van bouwterreinen. De onderzoekers haalden de bijen rechtstreeks uit het binnenste van de bijenkorven.

Omdat bijen in contact komen met planten, water, aarde en lucht, is de kans groot dat ze met plastic in aanraking komen. Dit zijn namelijk allemaal plekken waar microplastics zich ophopen. De bijen werden ingevroren om ze te euthanaseren. Vijftien procent van de deeltjes besloeg microplastics.

De bijen pikten ook natuurlijke katoenvezels op. De stadsbijen vertoonden de hoogste aantallen microplastics. Dat was te verwachten, aangezien bekend is dat stedelijke gebieden de hoogste concentratie microplastics hebben. Verrassend was dat de concentraties microplastics bij bijen uit de voorsteden en van het platteland niet veel lager waren.

Volgens de wetenschappers suggereert dit dat de concentratie microplastics gelijkmatig over grote gebieden wordt verdeeld door verspreiding door de wind. ‘Ik had verwacht dat de bijen van het platteland ‘schoner’ zouden zijn dan de bijen uit het centrum van Kopenhagen,’ schrijft Roberto Rosal, professor Chemische technologie aan de Universiteit van Alcalá in Madrid en medeauteur van het onderzoek, in een e-mail. ‘Maar de grote mobiliteit van kleine microplastics biedt er een verklaring voor.

Hoe weten honingbijen wat hun taak is?
Gezamenlijk bereiken de bijen een enorme graad van complexiteit, zeker gezien het feit dat ze een brein hebben ter grootte van een sesamzaadje. Maar hoe verdelen zij de taken en waar krijgen bijen hun opleiding?

Is plasticvervuiling schadelijk voor bijen?
Welke invloed bijen ondervinden van blootstelling aan plastic is nog onduidelijk. Wetenschappers zijn verdeeld over de vraag of het bouwen van nesten met stukjes plastic door behangerbijen alleen bewijst dat de bijen zich aanpassen aan de aanwezigheid van een nieuw materiaal of dat het uiteindelijk schadelijk kan blijken te zijn. Zij gaven honingbijen twee weken lang microplastics van polystyreen te eten en ontdekten dat het sterftecijfer van de bijen niet veranderde. Wat wel veranderde, was het microbioom van de bijen.

Een grotere ontdekking van het team was dat het sterftecijfer van de bijen omhoogschoot van minder dan 20% naar ongeveer 55% wanneer de bijen een combinatie van polystyreen en tetracycline aten. Bepaalde pesticiden kunnen door plastic afval worden geabsorbeerd, aldus Negri, en kunnen ‘verwoestende gevolgen’ hebben op de gezondheid van bijen en andere in het wild levende dieren en insecten als het plastic wordt ingeslikt.