Moederchimpansees zijn net als menselijke moeders

13-05-2021 08:00

Categorie: Dieren

Moederchimpansees zijn net als menselijke moeders

Foto: Sabrine el Alami, Redactie: Nina van Ooijen

 

In de laatste jaren is er veel onderzoek gedaan naar het moederschap bij chimpansees, waardoor waardevolle informatie over deze bedreigde soort is vergaard. Als gevolg van de vernietiging van habitats, ziekten en de jacht is de populatie mensachtigen, de groep waartoe onder andere chimpansees en gorilla’s behoren, met zo’n zeventig procent in aantal teruggelopen, van circa één miljoen in 1900 tot ergens tussen de 172.000 en 300.000 tegenwoordig. Relaties tussen chimpansees “hebben iets wat moeilijk valt te omschrijven, net als bij menselijke relaties,” zegt Rachna Reddy, een postdoctoraal-fellow van de Harvard University die de dieren jarenlang in het wild heeft bestudeerd. Hieronder zetten we enkele nieuwe inzichten in het moederschap bij chimpansees op een rijtje inzichten waaruit blijkt dat ze in veel opzichten op ons lijken.

Band tussen moeder en zoon
Al generaties lang schrijven primatologen over de sterke band tussen moederchimpansees en hun volwassen zonen, maar pas vorig jaar bleek uit een nieuwe studie dat deze affectieve banden niet alleen hartverwarmend maar ook de norm zijn. Reddy en medeauteur Aaron Sandel deden drie jaar lang onderzoek naar de omgang van 29 adolescente en jongvolwassen mannetjes met hun soortgenoten binnen de groep van Ngogo-chimpansees in het Kibale National Park in Oeganda. Het is een band die onder zoogdieren zeer zeldzaam is, aangezien de meeste mannetjes hun geboortegroep verlaten als ze volgroeid zijn. Bij chimpansees zijn het de vrouwtjes die een nieuwe groep zoeken, en dat is ook de reden waarom de enige naaste verwanten van een vrouwtje vaak haar eigen zonen zijn.

Uit de studie bleek ook dat moeders een cruciale rol in deze overgangsfase vol conflicten met ouder mannetjes spelen en hun zonen ook door middel van aanrakingen troostten.

Tijd voor jezelf
Maar door het analyseren van grote aantallen gegevens en het feit dat ze openstonden voor nieuwe ideeën ontdekten Lee en zijn collega’s dat moederchimpansees minstens zo veel zinvolle tijd met andere volwassenen doorbrachten als bonobo’s, nauwe verwanten van de chimpansees die bekendstaan om hun gemoedelijke sociale interacties. Voor hun studie, die eerder dit jaar werd gepubliceerd, observeerden Lee en zijn collega’s het gedrag van zogende bonobo’s in de Democratische Republiek Congo. Vervolgens vergeleken ze hun observaties met gegevens over chimpansees in het Tanzaniaanse Gombe Stream National Park. Het verraste de onderzoekers niet dat moederchimpansees meer exclusieve tijd met hun zuigelingen en dus minder met andere chimpansees doorbrachten dan bonobo’s.

De bevindingen tonen aan dat ook moederchimpansees deze sociale tijdsbesteding nodig hebben en ervoor zorgen dat ze die krijgen.