Mogelijk passeert het ijs van Antarctica deze griezelige grens over 40 jaar

14-05-2021 08:00

Categorie: Milieu

Mogelijk passeert het ijs van Antarctica deze griezelige grens over 40 jaar

Foto: Marika Delaux, Redactie: Enya van der Molen

 

Uit een onderzoek waarover onlangs een artikel verscheen in het vakblad Nature blijkt hoe belangrijk het behalen van die doelen is voor 's werelds grootste ijskap. Als de mensheid erin zou slagen om de wereldwijde opwarming beperkt te houden tot 2 graden, dan gaat het ijsverlies op Antarctica volgens het onderzoek gestaag door in de 21e eeuw.


Maar wanneer de wereld de huidige koers van een opwarming van meer dan 2 graden blijft volgen, dan zou er rond 2060 op Antarctica een plotselinge versnelling van het smeltproces kunnen plaatsvinden, waardoor dit in 2100 bijna twee keer zoveel bijdraagt aan de zeespiegelstijging.

Kantelpunten voor ijskappen
Sinds het begin van de jaren negentig is Antarctica ruwweg zo'n drie biljoen ton ijs kwijtgeraakt. De snelheid waarmee het ijs smelt is tegenwoordig aan het versnellen doordat drijvende ijsplaten die de gletsjers van West-Antarctica tegenhouden, smelten en instabieler worden door warm zeewater. Het beperken van de opwarming van de aarde is zonder enige twijfel de beste manier om ijsverlies op Antarctica en een stijging van de zeespiegel tegen te gaan, maar wetenschappers weten nog steeds niet hoeveel ijs er gaat smelten - en hoe snel dat gaat - bij verschillende niveaus van opwarming. Die onzekerheid komt deels voort uit verschillende processen die in grote gletsjers op Antarctica op gang kunnen komen waarbij de afkalving van het ijs op hol slaat doordat de drijvende ijsplaten die de gletsjers tegenhouden dunner worden of verdwijnen.

Naarmate de randen van dat ijs wegsmelten richting het diepere, vollere midden, wordt de voorkant van de gletsjer dikker waardoor deze meer druk uitoefent op de ijsplaten die het gletsjerijs tegenhouden. Het proces is mogelijk al gaande bij de Thwaitesgletsjer, die zich in het midden van West-Antarctica bevindt en die een hoeveelheid water bevat die goed zou zijn voor een wereldwijde zeespiegelstijging van enkele decimeters. Boven een bepaalde hoogte, mogelijk honderd meter, zouden deze kliffen onder hun eigen gewicht kunnen instorten.


Voor het nieuwe onderzoek werd een model van de fysica van ijskappen gebruikt dat rekening houdt met beide processen, om meer te weten te komen over de toekomst van Antarctica en de invloed van deze destabiliserende factoren.

Concurrerende modellen
Er is echter niet één model dat de toekomst van Antarctica helemaal kan voorspellen. Voor dit onderzoek werden honderden modelstudies van gletsjers en ijskappen geanalyseerd, om te ramen in hoeverre al het landijs op aarde zou bijdragen aan de zeespiegelstijging bij verschillende scenario's van CO2-uitstoot. Maar in het tweede onderzoek werd wat Antarctica betreft geen duidelijk verband gezien tussen uitstootniveau en ijsverlies in alle modellen waarnaar werd gekeken. Volgens de auteurs komt dat doordat niet zeker is hoe de tegenstrijdige processen van extra sneeuwval en extra smelt Antarctica uiteindelijk zullen beïnvloeden wanneer de aarde opwarmt.

Volgens klimaatwetenschapper Tamsin Edwards van King’s College London, tevens de hoofdonderzoeker van de tweede studie, betekent dit echter niet dat de opwarming van het klimaat geen gevolgen heeft voor Antarctica. ‘Wat wij zeggen is dat je, wanneer je kijkt naar allerlei verschillende klimaat- en ijskapmodellen, een grote variatie ziet in de mate waarin Antarctica reageert op klimaatverandering,’ zei Edwards tijdens een persbijeenkomst. Geen van die andere modellen hield rekening met het MICI-proces, maar zij baseerden hun voorspellingen van een groter ijsverlies op andere factoren, zoals een intenser smeltproces onder de ijsplaten van Antarctica of juist aan de bovenkant daarvan.